تبلیغات
وبلاگ دوم دبیرستان ( رشته ریاضی ) - درس اول دینی : جلو های حکمت و تدبیر
چنین گفت پیامبر راستگو /که ز گهواره تا گور دانش بجوی

درس اول دینی : جلو های حکمت و تدبیر

نویسنده :یاسر کریمی
تاریخ:جمعه 10 مهر 1388-08:55 ق.ظ

درس اول : جلوه های حکمت و تدبیر

هدف کلی : آشنایی بیشتر با غایت مندی و حکمت و تدبیر در خلقت و انس و توجه بیشتر به خالق حکیم و مدبر جهان
* اصطلاحات علمی درس :
* حکمت و حکیم
* غایت مندی
* تدبیر
* صانع و صنع



  مرور بر مفاهیم

1. هر موجودی از اجزای خاص و معینی تشکیل شده است .
2. این اجزا با آرایش مخصوص به خود در کنار یکدیگر قرار گرفته اند .
3. هر یک از این اجزا ، خواص ویژه ای دارند که با وظیفه ی آن ها هماهنگی دارد .
4. هر جزئی کار مخصوص انجام می دهد وظیفه ی معینی بر عهده دارد .
5. میان وظایف و مسئولیت ها پیوستگی و ارتباط مشاهده می شود .
6. نتیجه ی هر نظمی هدف خاص است .
7. شاخصه ی اصلی مجموعه ها و موجودات بزرگ و کوچک جهان « هدف » است .
 



  « آیات شریفه 189 تا 191 آل عمران »

1- آیات شریفه ی 189 تا 191 آل عمران ، دو نشانه را برای صاحبان خرد معرفی می کند :
الف) آفرینش آسمانها و زمین
ب) آمد و شد شب و روز

2- با توجه به آیات شریفه ی فوق ،صاحبان خرد ویژگی هایی دارند از جمله :
الف) خداوند را در همه حال (ایستاده ، نشسته و در حالی که به پهلوهای خود آرمیدند ) یاد می کنند.
ب) در آفرینش آسمان ها و زمین اندیشه می کنند.

3- از دقت در آیات شریفه ی فوق این مطلب مستفاد می شود :
خداوند خالق حکیم و مدبر است و هیچ امری از طرف او بیهوده و باطل نیست.

4- جهانی خیالی و بدون قانون و نظم دارای ویژگی هایی می باشد از جمله:
در این جهان ممکن است در هر لحظه و بدون علت خاصی ،حادثه ای رخ دهد ،موجودی پدید آید یا از بین برود و اشیاء خصوصیات خود را از دست بدهند .
در این جهان فرضی ،نیروهای عالم ،در هر گوشه ای به دلخواه خود دخالت می کنند و حوادثی غیره منتظره را پدید می آورند.
 



  جهان واقعی

5- اکسیژن و هیدروژن دو عنصر ساده از عناصر طبیعت اند . هر کدام ساختمان خاصی دارند که این ساختمان را از دست نمی دهند . نه ساختمان اکسیژن به هیدروژن تبدیل می شود ،نه به عکس . اما هر گاه که این دو با یکدیگر همکاری می کنند ، نظامی جدید به نام آب را پدید می آورند که حیات موجودات زنده بر روی کره ی زمین به وجود آن بستگی دارد . شاید این همکاری را بتوان موثرترین همکاری روی کره ی زمین دانست ، زیرا بزرگ ترین نتیجه و فایده را به دنبال دارد .

6- قند یک ترکیب نظام مند است زیرا موجودات زنده از جمله انسان نیازمند ماده ای به نام (( قند ))هستند تا انرژی خود را تامین کنند و زنده بمانند . این ماده با همکاری میان آب و دی اکسید کربن و کمک خورشید در گیاه ایجاد می شود تا هم خود گیاه از آن استفاده کند و هم حیوان و انسان از آن بهره ببرند و رشد کنند . در واقع ، قند یک ترکیب نظام مند است که برای تامین انرژی و فایده های دیگر ، در طبیعت ساخته می شود .

7- میان (( همکاری و نظم )) و (( قانون مندی )) رابطه ای وجود دارد که می توان گفت یکی از مهمترین همکاری روی کره ی زمین به وسیله سه عنصر ساده ی اکسیژن ، هیدروژن و کربن به انجام می رسد و بزرگ ترین فایده ها را به ارمغان می آورد . این عناصر ، هر کدام ساختمان خاصی دارند که وقتی با دیگری همکاری می کنند و ترکیب می شوند ، نظام و ساختمان جدیدی پدید می آورند . اجزای این ساختمان به گونه ای هستند که خواص و آثار جدیدی را از خود بروز می دهند . یعنی همکاری و ترکیب میان پدیده ها از نظم و قانون مندی خاصی پیروی می کنند و نتایج معین و مشخصی را به دنبال دارد . این حالت را می توانیم در همه موجودات پیرامون خود ، هم چون سنگها ، فلزات ، گیاهان ، حیوان ها و انسانها ببینیم .

8- ویژگی های جهان واقعی عبارتند از :
الف) هر موجودی از اجزای خاص و معینی تشکیل شده است .
ب) این اجزاء با آرایش مخصوص به خود در کنار یک دیگر قرار گرفته اند .
پ) هر یک از این اجزاء ،خواص ویژه ای دارند که با وظیفه ی آنها هماهنگی دارد .
ج ) هر جزیی کار مخصوصی انجام می دهد و وظیفه ی معینی بر عهده دارد .
د ) میان وظایف و مسئولیت ها پیوستگی و ارتباط مشاهده می شود ،به گونه ای که کار هر یک مکمل و ادامه ی کار دیگری است و کارها و مسئولیت ها در ارتباط با هم معنا می یابند و اگر به کار یک جزء به تنهایی نگاه شود ، ناقص و ناتمام به نظر می آید.
هـ) نتیجه ی هر سامان و نظمی و هر همکاری و فعالیتی ،هدف خاصی است که آن را از سایر سامان دهی ها و همکاری ها جدا می کند .

9- از ویژگیهای جهان واقعی (( پیوستگی و ارتباط میان وظایف و مسئولیت ها )) را چنین می توان شرح داد :
الف ) کار هر یک از اجزاء مکمل و ادامه ی کار جزء دیگر است .
ب ) کارها و مسئولیت ها در ارتباط با هم معنا می یابند .
ج ) اگر به کار یک جزء به تنهایی نگاه شود ،ناقص و ناتمام به نظر می آید .
 



  شاخصه های اصلی

10- شاخصه ی اصلی مجموعه های قانون مند و منظم هدف و غایت است .
11- هدف و غایت عنصری است که سبب پیدایش یک نظام می شود و به تمام فعالیت های آن معنا می بخشد .
12- ویژگی ای که مانند روح در همه ی اجزاء و فعالیت ها حضور دارد هدف است .
13- بدون هدف پیوستگی و ارتباط و هماهنگی معنا ندارد و مجموعه ی دارای نظام شکل نمی گیرد .
14- همکاری و پیوستگی و نظام برای آن ضرورت دارد که به هدف معینی منجر شود و به سرانجام روشنی برسد .
15- درختی را به عنوان یک مجموعه ی نظام مند در نظر می گیریم این درخت دارای ریشه ، ساقه ، شاخه و برگ است . مواد تشکیل دهنده ی هر یک ، جای قرار گرفتن آنها ، کار ویژه ی هر کدام و همکاری میان آنها وقتی معنا پیدا می کند که به هدفی منجر شود و میوه ای به دست آید از این روست که می گوییم همه ی اجزاء درخت کارهایی به هم پیوسته و هماهنگ انجام می دهند و رابطه ای حقیقی میان مجموعه ی فعالیت ها بر قرار است.
 



  اندیشه و تحقیق ، ص 17 کتاب درسی
1.پیام های اصلی درس کدام اند ؟ از این پیام ها چه نتیجه ای را می توان گرفت ؟

1.قرآن کریم ما را به تفکر در نظام آفرینش دعوت می کند تا به خالق حکیم و مدبر آن پی ببریم .

2. تصور جهانی بودن نظم ، همکاری و قانون امکان پذیر نیست .

3. در جهان خلقت نمونه های واقعی و عینی از قانون مندی ، نظم و همکاری دیده می شود . شاخصه ی اصلی مجموعه های دارای نظم در جهان ولقعی ، هدف و غایت مندی است .

4.تفاوت اجزا فعالیت ها و همکاری های مجموعه ها به خاطر تفاوت هدف ها و غایت های آن ها ست .

نتیجه: مجموعه ی غایت مند دارای نظام به طرح نقشه ی مدبرانه و حکیمانه نیاز دارد و خداوند خالق حکیم و مدبر این مجموعه را طراحی و هدایت می کند .
 



  2. در آیات 88 سوره ی نمل و 3 سوره ی ملک بیندیشید و توضیح دهید که منظور از « اتقان صنع » و « نبودن خلل و شکاف » در هستی چیست و این عبارات چه ارتباطی با درس دارند ؟

آیه ی 88 سوره ی نمل :
و در آن هنگام کوه ها را بنگری و جامد و ساکن تصور کنی در صورتی که مانند ابر در حرکتند . صنع خداست که هر چیزی را در کمال اتقان ساخته که علم کامل او به افعال همه ی شما خلایق محیط است .

آیه ی 3 سوره ی ملک :
آن خدایی که هفت آسمان بلند را به طبقاتی منظم بیافرید و هیچ در نظم خلقت خدای رحمان بی نظمی و نقصان نخواهی یافت بارها به دیده ی عقل در نظام مستحکم آفرینش بنگر تا هیچ سستی و خلل هرگز در آن توای یافت ؟
منظور آن است که خلقت هر چیز از روی حکمت است که از خالق و صانع حکیم و مدبر خود حکایت می کند و در نظام خلقت هیچ گونه خلل و سستی راه ندارد .
 



  3- ابتدا این خطبه ی حضرت علی (ع) را که در نهج البلاغه آمده است ،بخوانید و سپس ویژگیهای خلقت خداوند را از آن استخراج کنید.

او خداوندی است که موجودات را آفرید ،بدون اینکه از هیچ نمونه ی آماده و پیش ساخته ای ایده بگیرد و از کار خالق دیگری که پیش از وی جهانی را آفریده باشد ،تقلید کند .
... آثار صنع و نشانه های حکمتش در نو آوری های بی سابقه و خلقت بی نظیرش هویداست .
بنابراین ،هر یک از موجوداتی که خدا آفریده ،برهان آفریدگاری و دلیل خداوندی اوست ،حتی اگر آن موجود ،جامد و بی زبان باشد . چرا که آن هم با زبان بی زبانی خالق خود را معرفی می کند و تدبیر خدا را باز می گوید ،بدون اینکه به سخن گفتن نیازی داشته باشد . دلالتش بر وجود خدا همواره استوار است و در هر لحظه آفریننده ی خود را نشان می دهد .
...خدای متعال همه ی مخلوقات را بر اساس مقیاس ،نظم مشخص ،اندازه های مخصوص و متناسب با هر یک از آن مخلوقات آفرید و در آفرینش آنها طوری اندازه ها را برقرار کرد که محکم و استوار بمانند و از هم فرو نپاشند .هر چیزی را مطابق برنامه ای دقیق به بهترین شکل طراحی کرد و آن گاه بدان نظم و ظرافت بخشید و آن را در مسیر انجام وظیفه و دست یابی به هدف خاص وی هدایت کرد .
همه ی این کارها بدان جهت بود که هیچ یک از مخلوقات از محدوده و چهار چوب تعیین شده از جانب خداوند تجاوز نکند و برای رسیدن به مقصد مورد نظر و کمال نهایی کوتاهی ننماید و اگر خداوند به او دستوری داد ،انجام دادنش بر وی دشوار نباشد و سرکشی نکند.
بخشی از خطبه ی 90 نهج البلاغه
 



  ویژگی های خلقت خداوند را از این خطبه استخراج کنید.

الف ) بدیع بودن و بی سابقه بودن خلقت
ب) استفاده نکردن از طرح و نقشه ی قبلی
پ) آیت و نشانه بودن همه ی موجودات بر حکمت و تدبیر الهی
ج ) وجود نظم مشخص ،تقدیر و اندازه ی معین و متناسب با هدف در هر موجود
د ) وجود هماهنگی میان نظم و ساختار هر موجود با نوع کار و فعالیتی که بر عهده دارد و هدفی که تعقیب می کند .
هـ) تجاوز نکردن موجودات از تقدیر الهی و نظم تعین شده
و) حرکت موجودات در چهار چوب هدف
 



  خودآزمایی :
1. میان وظایف و مسئولیت ها ............. و .............. مشاهده می شود .

ج ) پیوستگی – ارتباط  



  2. به فرموده ی قرآن کریم صاحبان خرد در .............. اندیشه می کنند .

ج ) آفرینش آسمان ها و زمین – آمد و شد شب و روز  



  3. کدام عنصر است که سبب پیدایش یک نظام می شود و به تمام فعالیت های آن معنا می بخشد ؟

ج ) هدف و غایت  



  4. همکاری و پیوستگی و نظام برای چیست ؟

ج ) این عناصر برای آن ضرورت دارد که به هدف معینی منجر شود و به سرانجام روشنی برسد .  



  5. ایا در این جهان خیالی می توان از قانون و قانون مندی سخن گفت ؟ چرا ؟

ج ) خیر زیرا در این جهان در هر لحظه ممکن است بدون علت خاصی ، حادثه ای رخ دهد ، بنا براین قانون و قانون مندی برای آن متصور نیست .



نوع مطلب : دین و زندگی 2 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Arianne
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 11:03 ب.ظ
Thanks for sharing your thoughts. I truly appreciate your efforts and
I am waiting for your further write ups thank you once again.
BHW
جمعه 25 فروردین 1396 02:47 ب.ظ
I'm really enjoying the design and layout of your blog.

It's a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me to come here
and visit more often. Did you hire out a developer to create your theme?

Outstanding work!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر